Ներկայացնում ենք հին հույն փիլիսոփա Պարմենիդես Էլեացու (Ք․ ա․ VI – V դդ․) «Բնության մասին» պոեմը։ Նկատի ունենալով, որ պոեմում հեղինակն իրեն «պատանի» է կոչում, երկը գրվել է հավանաբար Ք․ ա․ V դ․ սկզբին։ Ըստ Պարմենիդեսի ճշմարտապես գոյություն ունի միայն գոյությունը՝ անվերջ, անսկիզբ, անբաժան, ինքն իրեն հավասար և բացառապես մտահասու (մտքին նույնական)։ Այս որակումներին է նվիրված պոեմի առաջին մասը («Ճշմարտության …
Category Archives: Փիլիսոփայություն
Հանս-Գեորգ Գադամեր. Էսթետիկա և հերմենևտիկա
Ներկայացնում ենք գերմանացի փիլիսոփա, հերմենևտիկայի խոշոր տեսաբան Հանս Գեորգ Գադամերի (1900–2002) «Էսթետիկա և հերմենևտիկա» զեկույցը (1864)։ Աղբյուրը՝ Hans-Georg Gadamer, Ästhetik und Hermeneutik, in: Algemeen Nederlands Tijdschrift voor Wijsbegeerte en Psychologie, Nr. 5 (Dezember), S. 240-246 (Internationale Kongress der Ästhetik in Amsterdam 1964): Եթե հերմենևտիկայի խնդիրը տեսնենք միայն ոգու և ոգու միջև պատմական վիհի վրա կամուրջ …
Continue reading “Հանս-Գեորգ Գադամեր. Էսթետիկա և հերմենևտիկա”
Ֆրիդրիխ Շլայերմախեր. Հերմենևտիկայի ներածություն
Ներկայացնում ենք դրվագներ գերմանացի փիլիսոփա, աստվածաբան, թարգմանիչ, հերմենևտիկայի հիմնադիր Ֆրիդրիխ Շլայերմախերի (1968–1834) «Հերմենևտիկայի ներածություն» զեկույցից (1832), որում շարադրված են տվյալ գիտակարգի նրա ըմբռնման հիմնադրույթները։ Աղբյուրը՝ Schleiermacher, Hermeneutik und Kritik, Suhrkamp, Frankfurt am Main, 1977. 1․ Հերմենևտիկան, որպես հասկացման արվեստ դեռևս գոյություն ունի ոչ ընդհանուր իմաստով, այլ մի շարք առանձին հերմենևտիկաների տեսքով։ 1․ Միայն հասկացման արվեստ, …
Continue reading “Ֆրիդրիխ Շլայերմախեր. Հերմենևտիկայի ներածություն”
Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելի դասախոսությունների նորահայտ սղագրերը
Աղբյուրը՝ The Guardian Գերմանացի փիլիսոփա Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելի կենսագիրը հայտնաբերել է նախկինում անհայտ դասախոսությունների ծավալուն նյութ, որը կարող է փոխել արևմտյան փիլիսոփայության առաջատար դեմքերից մեկի շուրջ ձևավորված ընկալումները։ Փիլիսոփայի ավելի քան 4000 էջ գրառումները հայտնաբերել է Կլաուս Ֆիվեգը Մյունխենի և Ֆրայզինգի արքեպիսկոպոսարանի գրադարանում։ «Ձեռագրերի հայտնաբերումը համազոր է Բեթհովենի անհայտ երկի կամ Կոնստեբլի նախկինում անհայտ …
Continue reading “Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելի դասախոսությունների նորահայտ սղագրերը”
Թոմաս Հոբս. Պատկերացման մասին
Ներկայացնում ենք մեկ գլուխ անգլիացի փիլիսոփա, գրող, հասարակական դաշինքի տեսության հեղինակ Թոմաս Հոբսի (1588-1679) «Լևիաթան» գրքից: Աղբյուրը՝ Thomas Hobbes, Leviathan or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civil, 1651. 1. Այն, որ դադարի մեջ գտնվող ցանկացած իր հավերժորեն կմնա դադարի մեջ, քանի դեռ մեկ ուրիշ իր չի շարժել նրան, ճշմարիտ է …
Պետեր Սլոտերդայկ. Դերրիդա և Թոմաս Ման
Ներկայացնում ենք մեկ գլուխ գերմանացի փիլիսոփա, Կալսռուեյի տեխնիկական համալսարանի պրոֆեսոր Պետեր Սլոտերդայկի (ծնվ. 1947) «Դերրիդա. եգիպտացի» գրքից: Աղբյուրը՝ Peter Sloterdijk, Derrida, ein Ägypter. Über das Problem der jüdischen Pyramide, Suhrkamp, Frankfurt am Main, 2007. Այս կետում կրկին ականջիս է գալիս Դերրիդայի պահանջը, որ հարկ է ուշադիր լինել թարգմանելիս և մեկնելիս այն համատեքստերը, որոնք շատ հեռու …
Պետեր Սլոտերդայկ. Զիգմունդ Ֆրոյդ և Դերրիդա
Ստորև ներկայացնում ենք մեկ գլուխ գերմանացի փիլիսոփա, Կալսռուեյի տեխնիկական համալսարանի պրոֆեսոր Պետեր Սլոտերդայկի (ծնվ. 1947) «Դերրիդա. եգիպտացի» գրքից: Աղբյուրը՝ Peter Sloterdijk, Derrida, ein Ägypter. Über das Problem der jüdischen Pyramide, Suhrkamp, Frankfurt am Main, 2007. Հարցերը, որոնց ճշմարտությունը կապված է ինսպիրացիաների հետ, ստեղծում են երազային տրամադրություն: Դրանց ներքին խմորման մեջ, ասես զուգորդության ճնշմամբ, վերստին առաջ …
Continue reading “Պետեր Սլոտերդայկ. Զիգմունդ Ֆրոյդ և Դերրիդա”
Մարտին Հայդեգգեր. Գերմանական համալսարանի ինքնահաստատումը
Մարտին Հայդեգգեր Մարտին Հայդեգգերն ասել է այս ճառը 1933 թվականին, Ֆրայբուրգի համալսարանի ռեկտորի պաշտոնը ստանձնելու կապացությամբ: Աղբյուրը՝ Heidegger, Martin; Die Selbstbehauptung der deutschen Universität; Breisgau, 1934 2 ; S. 5 – 22: Ռեկտորության ստանձնումը այս բարձրագույն դպրոցի հոգևոր առաջնորդության պարտավորություն է: Ուսուցիչների և աշակերտների փոխհաջորդումը արթնանում և ամրանում է գերմանական համալսարանի էության մեջ ճշմարիտ և …
Continue reading “Մարտին Հայդեգգեր. Գերմանական համալսարանի ինքնահաստատումը”
Կյանքիս ուղին (հատվածներ գրքից)
Ռուդոլֆ Շտայներ Տ. 39,40. Ինցերսդորֆ գալուց հետո Վիենի իմ առաջին այցելությունը ես օգտագործեցի մեծ քանակությամբ փիլիսոփայական գրքեր գնելու համար: Ես առանձին սիրով էի վերաբերվում Ֆիխտեի «Գիտաբանության» առաջին ակնարկին: Կանտի ընթերցումը բերեց նրան, որ ես ինձ համար մի պատկերացում կազմեցի, թերևս ոչ հասուն, այն մասին, որ Ֆիխտեն ցանկացել է մի քայլ առաջ գնալ: Սակայն դա ինձ …
Ազատ ժամանակի արարումը և զբաղված ժամանակի ֆենոմենոլոգիան (վարիացիա)
Սերգեյ Ստեփանյան Պլատոնի «Թեետետոսում» կա դրվագ, երբ Սոկրատեսը, հավանաբար վախենալով, որ չափազանց երկարած խորհրդածությունը կարող է շեղել ու խճճել զրուցակցին, ասում է. «… սակայն տեսնո՞ւմ ես, Թեոդորոս, թե մի բառը ելնելով մյուսից և փոքրից դառնալով մեծ, ինչպես է կլանում մեզ»: Այդ հարցին Թեոդորոսը պատասխանում հարցով, նա ասում է այսպես. «Բայց չէ՞ որ մենք ազատ ժամանակի …
Continue reading “Ազատ ժամանակի արարումը և զբաղված ժամանակի ֆենոմենոլոգիան (վարիացիա)”