Երևակայություն, ստեղծագործություն, ազատություն

Արա Գուրզադյան Ազատության ճակատագիրն ու կուրության գեղագիտության ֆենոմենոլոգիան Մենք ճզմված ենք դարավերջի ծանրությունից: Մահվան և ծնունդի ուժերը մեզ փորձադաշտ դարձրած իրենց ուղին են հարթում «լինել, թե չլինել»-ու անդունդի եզրին: Դարը վիթխարի էր ներսի, խորքային ունկնդրի համար, չնչին` մակերեսից, «պատանի հանդիսատեսների» հայացքին: Հսկայական հակասությունների և աննախադեպ խմորումների մի դարաշրջան, որը մեծ արագությամբ սլացավ մեր կարճատես հայացքի …

Արվեստն իբրև հաղորդության լեզու

Արա Գուրզադյան Մարդու պատմության ամենաառանցքային իրադարձությունը անհատի և անհատական ինքնագիտակցության, անհատական ազատության կայացումն է մարդու անհատական միկրոկոսմի, անհատական մշակույթի ձևավորման տեսանկյունից: Իր զարգացման որոշակի փուլում մարդը միշտ հարկադրված է լինել ընդօրինակողի դերում: Վերջին 2500 տարիների ընթացքում այդ փաստը տարբեր ելևէջներով գործել է հին հույների արձանագրած «բնությունն ընդօրինակելու» էսթետիկական կարգախոսում, որն ըստ էության սպառվեց XIX դարի վերջի և …

«Կենտրոն» և «ծայրամաս» հասկացությունների ֆենոմոնոլոգիան. Մայրցամաքային աշխարհագրությունների եզրերին

Արա Գուրզադյան XXI դարի ստորոտին նորից պանդխտության մեջ հայտնվածի ճշմարտության պեղումներից, մշակութային մայրցամաքների հերթական հայտնագործումից և սահմանների տարանջատող պաթոսը անընդհատ խեղդելուց հետո, մենության մեջ խրված սիրտը աշխարհագրության իմաստը վերծանելու ճանապարհին հանդիպում է իրեն ու իր անցյալին, իր ծագման պատմությանը և փորձում հիմնավորել իր փոքրիկ գոյության մեծ իմաստը, որպես ծայրամասի և կենտրոնի սինթեզ: Մեր գոյությունը ծայրամասային …

Արա Գուրզադյան. երկու խոսք

Սերգեյ Ստեփանյան «Ճշմարտության որոնումը, մարդու ամենանախնական այդ բնազդը, զարգացման այն փուլում, երբ ճանաչողությունը հղիացնելով երևակայությունը` վերածվում է ստեղծագործության, աստիճանաբար դառնում է ճշմարտածնություն, որը և իրական ազատության նախապայմանն է»: Այսպես է գրել Արա Գուրզադյանը «Ռուբիկոն» հանդեսի առաջին համարը բացող ներածական հոդվածում: Թերևս սա է լավագույն հակիրճ բնորոշումը նրա այն հավատամքի, ըստ որի մարդու գոյությունը կոչված է …

Գրականության մեջ ազդեցության դերի մասին

Անդրե Ժիդ Բանախոսություն՝ կարդացված Բրյուսելի «Ազատ էսթետիկա»-ի կոնֆերանսում 1900 թվականի մարտի 29-ին Թեո Վան Ռիսսելբերգին Տիկնայք և պարոնայք, Այստեղ ես ջատագովելու եմ ազդեցությունը:  Սովորաբար ընդունված է, թե կան լավ և վատ ազդեցություններ: Ես հանձն չեմ առնում դրանք տարբերակել: Մտադիր եմ ջատագովել բոլոր ազդեցությունները: Կարծում եմ` կան հրաշալի ազդեցություններ, որոնք այդպիսին չեն երևում ամենքին: Ըստ իս` …

Գիտություն և կրոն

Ալբերտ Այնշտայն Մաս I Պրինստոնի աստվածաբանական դպրոցում ելույթից 1939թ, մայիսի 19, հրապարակվել է Out of My Later Years-ում, Նյու-Յորք, Փիլիսոփայության գրադարան, 1950: Մաս II՝ Science, Philosophy and Religion: Գիտության վերաբերյալ կոնֆերանսի հրապարակած ժողովածու, Փիլիսոփայությունը և Կրոնը դրանց՝ ժողովրդավարական ապրելակերպի նկատմամբ փոխհարաբերության մեջ, ինկորպ., Նյու-Յորք, 1941: I Անցյալ և դրան նախորդող դարի մի մասի ընթացքում լայնորեն …

«Քանդակ»

Բարբարա Հեփվորթ (1903-1975) Բարբարա Հեփվորթը Բրիտանիայում աբստրակտ արվեստի զարգացման մեջ կարևորագույն դեր ունեցած անգլիացի քանդակագործ է: Ծնվել է 1903թ. հունվարի 10-ին Ուեյքֆիլդում, Յորքշիրի կոմսությունում: Ուսանում է Լիդսի Արվեստի դպրոցում, ուր և ծանոթանում է Հենրի Մուրի հետ, ապա` Արվեստի թագավորական քոլեջում: Նրա վաղ քանդակները քվազի-նատուրալիստական են և շատ ընդհանրություններ ունեն Մուրի աշխատանքների հետ, սակայն 1930-ականներից սկսած …

Զրույց

Կառլեն Մուրադյան – Վիլհելմ Դեկունինգ Մուրադյան: Դուք և Գորկին շատ մոտ ընկերներ եք եղել: Դեկունինգ: Կարծում եմ իսկապես շատ պայծառ, սարսափելի պայծառ անձնավորություն էր: Ճիշտ գաղափարներ ուներ: Գիտեք, ես բնազդաբար զգում էի, որ նա ճիշտ է: Զգացողություն ուներ: Եվ երբ տեսա նրան քայլելիս Յունիոն հրապարակի մերձակայքում, որտեղ ապրում էր, ասացի. «Թույլ տվեք կրկին տեսնել Ձեզ: …

«Վերապրումի» սկզբունքն իրականության վերարտադրության համատեքստում (հանգուցային դրույթներ)

Արա Խզմալյան Արիստոտելի միմեսիսը վիճահարույց, հակասական մեկնությունների առիթ տվող էսթետիկական տերմիններից է, որ վաղուց հեռացել է իր նախնական իմաստից ու նշանակությունից: Հասկացությունը թարգմանվել է որպես ընդօրինակում, որը, ինչպես գրում են անտիկ էսթետիկայի պատմաբաններն ու տեսաբանները (Ա.Լոսև, Պ.Ռիկյոր), անստույգ է, չի արտահայտում mimesis-ի բոլոր երանգներն ու նրբիմաստները: Բնությունը դիտվել է որպես գերագույն ու կատարյալ իրականություն, և, …

Հրապարակումներ Կոստան Զարյանի թղթակցությունները «Զարյա Վոստոկա» օրաթերթին

Արծվի Բախչինյան Կոստան Զարյանի (1885–1969) բազմալեզու մեծածավալ գրական ժառանգությամբ զբաղվողները դեռևս երկար ժամանակ հայտնաբերելու և ուսումնասիրելու շատ նյութ կունենան: Բախտիար Հովակիմյանի` 2005-ին հրատարակված «Հայոց ծածկանունների բառարանի» շնորհիվ պարզվեց, որ Կոստան Զարյանը 1924–1925 թթ. աշխատակցել է Թիֆլիսի «Զարյա Վոստոկա» («Արևելքի արշալույս») ռուսերեն օրաթերթին` Կոստար գրչանվամբ: Այս մասին Հովակիմյանին վկայել է Զարյանն ինքը: Սկսելով տարերային որոնումներ «Զարյա Վոստոկայի» վերոհիշյալ տարեթվերի էջերում` մենք հայտնաբերեցինք …