Վարդան Ֆերեշեթյան Երկար տարիներ ես փնտրում էի տունդարձի ճամփան, իսկ այժմ մոռացել եմ, որտեղից եմ եկել։ Չինական ասացվածք Երկար ժամանակ փնտրում էի տետրս, որ կորցրել էի երազում և քանի որ գտնելու ոչ մի հնար չկար, չնայած թաքուն մի հույս ունեի (ոնց որ թե երկնագույն էր և օքրայագույն էջերով), գնեցի երկնագույն մի տետր (իհարկե ոչ օքրայագույն …
Continue reading “Երկնագույն տետր կամ Վարդան Անեցու օրագիրը”
Վարդան Անեցի Վարդան Անեցին մեր բանաստեղծության ամենաանհայտ, սակայն Անիից մեզ հայտնի թերևս ամենամեծ բանաստեղծներից է, ումից պահպանվել է մի բացառիկ ստեղծագործություն «Վասն կառաց աստվածությանն ներբող» երկը: Առաջին անգամ, 1800 թվականին այն նկատել և ընդօրինակել է Մ. Չամչյանը Պոլսո պատրիարքարանի մի ձեռագրից։ Ներբողից հատվածներ է հրատարակել Ղևոնդ Ալիշանը, 1873-ին, «Շնորհալի և պարագայ իւր» գրքում՝ հետևյալ գնահատանքով. – …
Ռընե Շառ Ալբեր Կամյուին Հիպնոսը պատեց ձմռանը և գրանիտ հագցրեց նրան։ Ձմեռը վերածվեց քնի, իսկ Հիպնոսը հուր դարձավ։ Մնացյալը պատկանում է մարդկանց։ 1. Հնարավորին չափ սովորեցրու եռանդուն դառնալ, հանուն հասնելիի, բայց ոչ դրանից այն կողմ։ Այնկողմայինը ծուխ է։ Որտեղ կա ծուխ, կա փոփոխություն։ 2. Մի հապաղիր արդյունքների անվահետքում։ 3. Ուղեկցել իրականը մինչև գործողություն, ինչպես մանուկների …
Լյուկ Վեզեն* (* Լրագրող, դասավանդում է արվեստի պատմություն Մանի և Ռեննի Գեղարվեստի շրջանային դպրոցներում։ 1990թ. հրատարակել է “Les artistes au Jardin des Plantes” (éd. Herscher) և Աննեթ վեզենի հետ “Kandinsky et le cavalier bleu” (éd. Terrail ))։ 1980 թ. հունվար-մարտ ամիսներին Ազգային գրադարանում տեղի ունեցավ «Ռընե Շառ. XX դարի գեղանկարիչների նկարազարդած ձեռագրեր» խորագրով ցուցահանդեսը։ Խորագիր, …
Կորին Հյուբներ-Բեյլ* (* Դասավանդում է Բրեստի համալսարանում։ Հրատարակել է Պիեռ Ռևերդիի մասին աշխատություն՝ “Une poétique de la marge”, éd. Champion-Slatkine, 1993) Բանաստեղծի մշտական երկխոսությունը ամենամեծ արվեստագետների հետ նրա ստեղծագործությունը վերածում է արարման հասկացության վերաբերյալ իր համարժեքը չունեցող խորհրդածության վայրի։ Թվում է, թե գեղանկարիչների ու բանաստեղծների երկխոսությունը XX դարի էսթետիկայի ամենանշանակալի երևույթն է, բայց թերևս նման …
Ժակ Ռեդա Ռընե Շառը ներկայումս ենթարկվում է այն փորձությանը, որը մեր օրերում վերապահված է փառքի կամ ավելի շուտ՝ հռչակի ամոթը ճաշակած յուրաքանչյուր պոետի։ Տարբերությունը զգալի է։ Խոսքը վերաբերում է այն բանին, որ վիրաբուժության մեջ կոչվում է «անջատման ֆենոմեն». պոետական մարմինը հիմնականում դժվարությամբ է ընդունում առաջնայնությունը յուրացնող այս տիպի օրգանի պատվաստումը՝ ի վնաս իր շատ կարևոր …
Պատրիկ Նե ՊԱՏՐԻԿ ՆԵ* (* Վերսալ / Սեն-Քանտեն-ան-Իվլինի համալսարանի դոցենտ՝ սյուրռեալիզմի, Ռընե Շառի մասին ուսումնասիրությունների (“ Livre Nadja’’, ed. Dunod, 1993, ‘Le sens de la continuité dans l’œuvre de René Char,’’ թեզ Paris VII, 1986) և բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ։ Այժմ պատրաստում է էսսե ’’La Pensée poétique d’Yves Bonnefory”։) Շառի երկերի «Պլեադ» հրատարակչության «քննական ուսումնասիրությունները», որից …
ժան Բոֆրե «Պոեզիայի կենտրոնում մի ընդդիմախոս է քեզ սպասում։ Նա քո տիրակալն է։ Կռվի ել նրա դեմ ազնվորեն»։ Այսպես է ասում այն բանաստեղծը, որն այսօր, ինչպես առաջին օրը, հանդես է գալիս «Ռեմբոյի» հատվածում այնպես, ինչպես համարձակվում է նրան «դիտարկել … պոեզիայի միակ հեռանկարում»։ Ռեբոն իրոք ասել էր. «Պոեզիան այլևս չի ռիթմավորի գործողությունը։ Նա կլինի առջևում»։ …
Ժամանակագրություն (ըստ ժան Ռուդոյի) 1907թ. հունիսի 14-ին ծնվում է Ռընե Շառը, Իլ-սյուը– լա-Սորգում, Նեոնի կալվածքում։ 1918թ. հունվարի 15-ին վախճանվում է պոետի հայրը՝ էմիլ Շառը։ Ուսանում է Ավինյոնի լիցեյում։ 1924թ. Կարդում է Վիյոն, Ռասին, Վինյի, Ներվալ, Բոդլեր։ ճամփորդում է Թունիսում։ 1925թ. Ուսանում է Մարսելի առևտրական դպրոցում։ 1927թ. Զինվորական ծառայություն Նիմում. հրետանավոր է։ 1928թ. Հրատարակվում է «Զանգեր …
Ալբերտ Կոստանյան Ամենաիմաստավոր հարյուրամյակն է անցյալ դարը մեր հավաքական գոյության վերջին կես-հազարամյակի մղձավանջից հետո ու նախորդ դարերից՝ ամենաաղետաբերը։ Երբ դարաեզրի մեր բանաստեղծության պայծառ ու շողշողուն համաստեղության ներկայացուցիչներից մեկն արդեն ասել էր այն, ինչ կարող էր ասել ու պետք է ասեր, եկավ նա, որ իրեն ախորժում է կոչել հազարադեմ ու բյուրանուն։ Եկավ՝ «աղոթքի պես հեզ», «պոռնիկի …
